احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
713
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
اعصاب را تقويت مىكند ، براى افرادى كه دورهء نقاهت بيمارى را مىگذرانند و ضعيف شدهاند داروى مقوى بسيار مناسبى مىباشد . 2 - قرقرهء با آب جوشاندهء آن براى رفع التهاب دردناك لثه و قطع خونريزى از آن و محكم نمودن و ترميم لثه و خوشبو كردن دهان نافع است . 3 - آن را در شراب بخيسانيد و براى شستشوى زخمها و التيام زخم استفاده كنيد . شكرتيغال نامهاى ديگر : تيغال - تيهال - تران - شوك الجمل - شوك الجمال - ژوماكيوس - رعى الابل . Echinops مشخصات : شكرتيغال مادهاى است به شكل گلولهاى تاول دارو سفيد مايل به زرد و كمى شيرين كه در اثر زندگى حشرهاى به نام Larinus Maculatus ، روى برگ و شاخههاى گياهى به نام خارشكر يا گل تيغال يا خوز و كك كه هر سه نام يك گياه است توليد مىشود . به اين ترتيب كه پس از اين كه حشره برگ و شاخه را نيش مىزند پيله و لارو خود را روى آن مىگذارد و پس از رشد لارو در داخل پيله و طى دورهء زندگى به صورت حشره درآمده پيله را سوراخ مىكند و از آن خارج مىشود . آن پيلهء بجا مانده را شكرتيغال نامند . گياهى كه ميزبان اين حشره است از تيرهء كاسنى و جزء لوله گلىها يعنى آنهائى كه روى نهنجشان گلچههاى لولهاى دارند مىباشد و از خانوادهء Compositae است . كه گياهى علفى و خاردار و پايا و كموبيش پوشيده از تارهاى پنبهاى است كه بيشتر در دامنه كوهستانها مىرويد . برگهاى آن دراز و داراى بريدگى عميق و نامنظم و دندانهدار است كه در انتهاى هر دندانه خار ديده مىشود و رنگ برگ سبز روشن است . گلآذين آن به صورت يك كرهء خاردار است كه در انتهاى ساقه و به رنگ آبى تيره يا آبى روشن و گاهى صورتى ديده مىشود . اين گياه در اطراف تهران ، دامنههاى البرز ، دماوند ، شيراز و نائين و در ميشوداغ و تبريز ، زنجناب ، و در غرب در دامنههاى كوهپرو ، در گلپايگان ، تفرش ، اشترانكوه و در كرمان ديده مىشود بطور كلى انواع گياهان مولد شكرتيقال در آسيا و آفريقا و اروپا انتشار دارد . طبيعت آن : معتدل است خواص درمانى : 1 - اگر 10 تا 20 گرم از آن تميز و كوبيده و خورده شود . داروى خوبى براى دستگاه تنفس است ، سرفههاى شديد را تسكين مىدهد ، مليّن سينه است و خشونت سينه را رفع مىكند ، حدّت اخلاط و سوزش مرى را تسكين مىدهد ، صدا را صاف مىكند و خشكى گلو و معده را بر طرف مىسازد . 2 - آن را نرم بساييد و با آب جوشاندهء شيرينبيان مخلوط كنيد و هر روز پنج مرتبه هر بار يك قاشق